Sabır Ariflere Özgü Bir Emeğin Meyvesidir
Nefs, isteklerinin hemen yerine getirilmesini ister. Aynen eğitimden yoksun, terbiye özürlü çocuk gibi, istek ve arzularının hemen karşılanmasını bekler. Bu nedenle, sabırsızlık, nefsin düzeyinin bir göstergesi olduğu gibi; sabır erdeminin kazanılmış olması da, nefsin eğitilmişliğinin belirtisi olarak kabul edilebilir.
“His canı ekmeğe sabredemiyorsa,
Bakırına kimyayı müessir kıl.”
Yani, duygularının kontrolsüzlüğünden dolayı, canının yani “nefsinin” istediği bir şeyi elde etme konusunda yeterli sabrın yoksa bedensel benini değişime uğrat, tıpkı bakırın altına dönüştürülmesi gibi. Kadim simya ilmindeki “bakırın, altına dönüştürülmesi”, inisiyatik öğretilerde bedensel benin dolayısıyla nefsin değişip-dönüşüp arındırılmasının simgesidir.
Bu anlamda gelişip, değişip, arınan varlığın durumunu
“Hakk’ın varlığında yok olmak”
ile bir tutuyor M. Celaleddin:
“Hakk’dan gayrı her şey yok olur.
Hakikat, Hakk’ın varlığında yok olmaktır.”
Bir ve Tek olan Bütünsel bir alanın yani evrensel yasaların işleyişinin içinde; saflaşıp, arınarak erimenin
“damlanın umman ile bir olması”
nın en güzel ifadesini söylemiş Mevlanamız .
Yaratılmış olup da değişmemek/dönüşmemek söz konusu olmadığına göre, ruh varlığı da sürekli olarak değişip, dönüşerek bilinçlenmekte, bilinçli farkındalığını arttırmakta…
İşte böyle bir değişimle ortaya çıkan erdemlerden biri olan sabır, olgunlaşmanın belirtilerinden biridir.
Sabır, ariflere özgü bir emeğin meyvesidir. Sabır, göksel bir değerdir. Nefsini terbiye edememiş kimselere özgü sabırsızlık ise, dünyasal ve bedensel cazibeye kapılmışlığın bir göstergesidir.
Sabır Üzerine Mesneviden Şiir
Mesnevî’de sabır; yalnızca beklemek değil, olgunlaşmak, pişmek ve ilahî hikmete güvenmek anlamında ele alınır.
“Sabret gönül, gece gündüz aynı kalmaz,
Kış gelir amma bahar kapıda durmaz mı?
Tohum toprağa gömülür, ölür sanırsın,
Oysa sabırla içinde bir bahçe kurulur.
Ateşe giren altın yanar,
Ama ateş onu altın olmaktan çıkarmaz;
Saflaştırır.
Sen de dertten geçerken
“Neden ben?” deme.
Belki de gönlündeki cevher
Bu ateşte görünür.
Sabır, eli kolu bağlamak değildir;
Gönlü Allah’ın hikmetine teslim etmektir.
Acele eden meyveyi dalından koparır,
Sabreden ise
Vakti gelince balını bulur.
Sabır, beklemek değil;
Beklerken değişmektir.
Hamdım dersin,
Piştim dersin,
Yandım dersin…
Sonunda anlarsın:
Ateş seni yakmak için değil,
Seni sen yapmak içinmiş.”
Tasavvufî Öykü: Dervişin Sabır Taşı
Bir gün genç bir derviş, mürşidinin yanına geldi.
“Efendim,” dedi, “çok dua ediyorum ama istediğim hiçbir şey olmuyor. Sabretmem gerektiğini söylüyorsunuz. Fakat ne kadar sabredeceğim?”
Mürşidi cevap vermedi.
Yerden küçük bir taş aldı ve dervişe uzattı.
“Bunu al. Bahçenin ortasına koy. Her sabah üzerine bir damla su bırak.”
Derviş şaşırdı ama söyleneni yaptı.
Günler geçti.
Bir ay sonra derviş sabırsızlandı:
“Efendim, bu taşta hiçbir değişiklik olmadı.”
Mürşidi gülümsedi:
“Peki sen değiştin mi?”
Derviş sustu.
Mürşidi devam etti:
“İlk gün taşı sularken zihnin başka yerdeydi. Sonra her sabah onu beklemeye başladın. Bir süre sonra acele etmeyi bıraktın. Taşa değil, kendine bakmaya başladın.”
Sonra taşı eline aldı ve şöyle dedi:
“Sabır, taşın değişmesini beklemek değildir. Sabır, sen beklerken gönlünün değişmesidir.”
Derviş başını eğdi.
O anda mürşidi son bir söz söyledi:
“Evlat, Allah bazen istediğini hemen vermez. Çünkü senin istediğin şeyin zamanı gelmemiştir. Bazen de istediğini vermez; çünkü sana ondan daha derin bir şey hazırlıyordur.”
Derviş o gün anladı:
Sabır, kaderin kapısında beklemek değil; kapı açılıncaya kadar gönlü hazırlamaktır.
Ve yıllar sonra bahçedeki o taş hâlâ oradaydı.
Fakat derviş artık taşa bakmıyordu.
Taşın kendisine öğrettiği sabra bakıyordu.
“Sabır acıdır; fakat meyvesi tatlıdır.”
Mesnevî’de Sabır ve Tahammül
“Sabır, sıkıntının içindeki kapıdır.”
Mevlana
Mesnevî’de sabır, insanın başına geleni edilgen biçimde kabullenmesi değil; sıkıntının içindeki hikmeti görebilecek olgunluğa ulaşmasıdır.
“Sabret; çünkü sabır, insanı muradına ulaştıran bir anahtardır.”
Bu anlam, Mesnevî boyunca tekrar tekrar işlenir: İnsan acele ettikçe görünüşe, sabrettikçe hakikate yaklaşır.
Mesnevî’nin ruhunu özetleyen en güzel anlayışlardan biri şudur: Ham olan kişi, ateşten kaçar.
Pişmiş olan ise ateşin kendisini dönüştürdüğünü bilir.
Bu yüzden tasavvufta sabır: Ham → Pişmiş → Yanmış → Olgunlaşmış olanın yolculuğudur.
Tohumun sabrı
Mesnevî’de sıkça kullanılan toprak, tohum ve bahçe imgelerinde sabır ögesine dikkat çekilmiş.
“Bir tohum toprağın altında kaldığında dışarıdan bakana göre hiçbir şey olmuyordur.
Ama görünmeyen yerde kök salmaktadır.
İnsan da bazen hayatında “hiçbir şey olmuyor” zanneder.
Oysa sabır dönemleri, çoğu zaman görünmeyen köklerin oluştuğu dönemlerdir.”
Sabır ve acele
Mevlânâ’nın tasavvuf anlayışında acele, insanın yalnızca sonucu görme arzusudur. Sabır ise sürece teslimiyettir.
“Acele etme;
hiçbir şey vakti gelmeden olgunlaşmaz.”
Bu deyiş, Mesnevî’nin genel hikmetlerinden biridir.
Sabır yalnızca beklemek değildir. Tasavvuf açısından önemli ayrımı yapmak gerekir. Beklemek başka, sabretmek başkadır.
Bekleyen kişi:“Ne zaman bitecek?” diye sorar.
Sabreden kişi: “Bu süreç bana ne öğretiyor?” diye sorar.
Ateş ve altın
Tasavvuf geleneğinde altının ateşle ilişkisi çok güçlü bir semboldür. Altın ateşe girdiğinde yok olmaz. Saflaşır.
Mevlânâ’nın düşüncesinde de insanın sıkıntıları bazen böyledir:
“Ateş, altının düşmanı değildir; onun cevherini ortaya çıkarandır.”
Bu nedenle bazı imtihanlar insanın hayatını değil, insanın içindeki fazlalıkları yakar.
Sabır ve İlahî Vakit
Tasavvufta “vakit” önemlidir. Sırrın sırrı adı da verilir. Vakit konusunu anlayan sırrın sırrını da anlar denir.
Tasavvufta İbnü’l-Vakt, “vaktin oğlu” demektir. Saatin gösterdiği zaman anlamına gelmez. Vakit Allah’ın sana şu anda açtığı ilahi tecellidir.
İşte sırrı da tam burada gizlidir: Huzur, geçmişi düzeltmekte değil, geleceği kontrol etmekte değil, Allah’ın bu anki tecellisine teslim olabilmektedir. Kalp başka türlü bu ana yerleşmez.
Kur’an’ın Rahman suresi 29 ayette o her an yeni bir iştedir buyruğu Allah’ın yaratışının ve tecellisinin her nefeste yenilendiğini haber verir. Her an yeni bir kapıdır, yeni bir imtihandır, yeni bir rahmettir ve yeni bir davettir.
İbnü’l Vakt olan kişi, Allah’ın o anda kendisinden ne istediğine dikkat kesilir. Eğer kalbine sabır geldiyse sabrı yaşar, şükür geldiyse şükre yönelir, tövbe hissi doğduysa vakit tövbe vaktidir. Çünkü bilir ki her hal, Allah’ın kendisine o an gönderdiği bir eğitimdir.
Geçmişe takılan kapanmış kapıları zorlar. Geleceğe tutunan ise henüz açılmamış kapıları zorlamaya çalışır. Fakat hakiki arif, Allah’ın şimdi açtığı kapının eşiğinde bekler. İbnü’l Arabi’nin işaret ettiği gibi Allah aynı tecelliyi iki kez göstermez. Her nefes benzersizdir. Bu yüzden kaçırılan her an, bir daha aynı şekilde geri gelmez. Belki bugün kalbinde hissettiğin huzursuzluk; yanlış yerde cevap aramanın sonucudur. Çünkü Allah seni düne çağırmıyor. Yarına da çağırmıyor. Seni tam bu ana çağırıyor. Şimdi kendi şu soruyu sor: Sen bu anın içinde misin; yoksa hala geçmişin yükünü mü, geleceğin korkusunu mu taşıyorsun?
“Bir gül tomurcuğunu zorla açamazsın.
Su verebilir, toprağını besleyebilir, güneşini bekleyebilirsin.
Ama: Açtıran sen değilsin. İşte sabır biraz da bunu bilmektir.”
Mevlana
Sabır üzerine Mesnevî ruhunda bir deyiş:
“Dert geldi diye yüzünü ekşitme gönül,
Belki de o dert, seni Hakk’a götüren yoldur.
Ateşten kaçma; altın ateşte belli olur,
Sabret; insan da imtihanda kendini bulur.”
Mesnevî’nin sabır konusunda bize vermek istediği özü şudur:
“Sabır, başına geleni sevmek değildir.
Başına gelenin seni dönüştürmesine izin vermektir.”
Ve belki de en güzel tasavvufî soru şudur:
“Allah neden bunu başıma getirdi?” yerine “Allah bununla bana neyi öğretiyor?” demeye başladığımızda, sabır bekleyiş olmaktan çıkar, bir irfan yolculuğuna dönüşür.
Merhaba herkese uzun zamandır yoktum buralarda, anca işler, kış hazırlıkları ve hayatıma eklediğim yeniden yürüyüş maratonu ile günler geçiyor.
Bu günkü skor bu idi..
Bazen yürüyüşte rastladığım satıcılardan alışveriş yapıyorum, köy üzümü ve köy domatesi bu rastladıklarım.
Thich Nhat Hanh, Zen'in Inter-varoluş görüşünü ifade etmiş;
"İlk başta, şeyler birbirinin dışında var gibi görünüyor. Güneş ay değil, bu galaksi başka bir galaksi değil. Sen benim dışımdasın. Ancak derinlemesine baktığımızda, bunların iç içe geçtiğini görüyoruz.
Çiçekten yağmuru, ağaçtan oksijeni alamayız. Başka hiçbir şeyden bir şey çıkaramayız. Biz dağlar ve nehirleriz; biz güneş ve yıldızlarız. Her şey iç içedir.
Fizikçi David Bohm'un "kapalı düzen" dediği şey budur.
İlk başta sadece "açık düzen"i görürüz ama şeylerin birbirinin dışında var olmadığını anladığımız anda
kozmik dünyanın en derin seviyesine dokunuruz.
Suyu dalgadan çıkaramayacağımızın farkındayız.
Ve dalgayı sudan çıkaramayız.
Tıpkı dalganın suyun kendisi olduğu gibi, biz de nihaiyiz.
Birçoğu hala Tanrı'nın kendi yarattığı evrenden ayrı olarak var olabileceğine inanıyor.
Ama Tanrı'yı kendinizden uzaklaştıramazsınız; nihai olanı kendinizden çıkaramazsınız.
Nirvana içinizdedir.
Nihai olana dokunmak istiyorsak, dışarıya değil kendi bedenimize bakmalıyız.
Bedeni içeriden derinlemesine düşünerek, kendi içindeki gerçekliğe dokunabiliriz.
Doğada yürüyüş meditasyonu yaparken ya da güzel bir gün batımını ya da kendi insan bedeninizi seyrederken dikkatiniz ve konsantrasyonunuz derinse, kozmosun gerçek doğasına dokunabilirsiniz."
~Thich Nhat Hanh, Yaşama Sanatı
(Ağaç menekşesi) DURANTA
Bilge kişiler şu geçici güvensiz dünyaya daha iyi ayak uydurup uyum sağlamayı, nerede olurlarsa olsunlar hiç yadırgamadan kendi evlerindeymiş gibi huzur içinde olmayı başarabilmiş kimselerdir.
Acılarınıza sahip çıkın, en kıymetli çiçekleriniz oradan doğacak ve doğurulacak.
En son aldıklarım...
934 sayfalık bir kütük okuyorum, şu an 500 sayfalardayım.
Gitmek fiilinin altını, çift çizgiyle en güzel trenler çizermiş.
Hasan Ali TOPTAŞ
Yapay zeka beni çizdi...
Günü birlik bir İstanbul'a gittim, bunlarda oradan benimle gelenler...
Sabah sabah makyajını yapmış bana yemeğe gelmiş, sürmeler çekilmiş, göz altı aydınlatıcı kremini de sürmüş, şimdi mamasını yesin rujunu sürecek daha rengine karar verememiş:)))
Arkamızdaki apartmanda geçen gün yapılan kavga konusu....
Kendinize iyi bakın....
